Blog

Vergunningvrij bouwen: wanneer mag je uitbouwen zonder vergunning?

Man in werkkleding houdt een bouwtekening omhoog in een kale ruimte met een steiger

Vergunningvrij bouwen betekent dat je voor een bouwwerk geen omgevingsvergunning hoeft aan te vragen. Een uitbouw aan de achterkant van je huis valt daar vaak onder, zolang hij in het achtererfgebied staat, op de grond is gebouwd en binnen de regels voor diepte en hoogte blijft. Maar vergunningvrij betekent niet dat er geen regels zijn. Je uitbouw moet nog steeds veilig en goed gebouwd zijn, en bij een monument, een beschermd stadsgezicht of een uitbouw aan de zijkant of voorkant gelden vaak andere regels. Check daarom altijd je eigen adres in het Omgevingsloket of bij je gemeente voordat je gaat bouwen. Hieronder lees je waar je op let, en wanneer een aannemer je kan helpen met een uitbouw laten bouwen.

Wat is er veranderd met de Omgevingswet?

Sinds 1 januari 2024 geldt in Nederland de Omgevingswet. Die wet bundelt veel oude regels over bouwen, wonen en de leefomgeving. Voor wie wil uitbouwen, zijn vooral twee dingen belangrijk.

Landelijke regels in het Bbl

De landelijke bouwregels staan nu in het Besluit bouwwerken leefomgeving, kortweg het Bbl. Daarin staat onder meer wanneer een bouwwerk vergunningvrij is en aan welke technische eisen het moet voldoen, zoals constructieve veiligheid, brandveiligheid en isolatie. Het Bbl neemt grotendeels de plaats in van het oude Bouwbesluit. Die technische eisen gelden ook als je geen vergunning nodig hebt.

Het omgevingsplan van je gemeente

Elke gemeente heeft een omgevingsplan. Het oude bestemmingsplan is daar onderdeel van geworden. In het omgevingsplan staat wat er op jouw perceel mag, bijvoorbeeld hoe hoog en hoe dicht bij de erfgrens je mag bouwen. Gemeenten werken hun omgevingsplan de komende jaren stap voor stap bij. Daardoor kunnen de regels in jouw straat anders zijn dan bij een vriend in een andere gemeente, ook als jullie precies dezelfde uitbouw willen.

Wanneer is een uitbouw vaak vergunningvrij?

De precieze voorwaarden hangen af van je situatie. Toch zijn er een paar punten die bijna altijd terugkomen als je wilt weten of een uitbouw zonder vergunning kan.

De uitbouw staat in het achtererfgebied

Het achtererfgebied is, kort gezegd, het deel van je erf achter de achterkant van je huis. Soms hoort ook een deel van de zijtuin erbij, afhankelijk van hoe je huis op het perceel staat. Grenst je erf aan openbaar gebied, zoals een straat, een stoep of een park, dan gelden er extra voorwaarden. Een uitbouw aan de voorkant, of aan een zijkant die aan de straat grenst, valt meestal buiten het achtererfgebied. Daarvoor heb je vaak wel een vergunning nodig.

De uitbouw is niet te diep en niet te hoog

Voor de diepte vanaf de oorspronkelijke achtergevel en voor de hoogte gelden vaste grenzen. Ook mag je achtertuin niet helemaal worden volgebouwd. Hoeveel je aan bijbehorende bouwwerken mag neerzetten, hangt af van de grootte van je erf en van wat er al staat, zoals een schuur of een eerdere aanbouw. De maten die voor jouw situatie gelden, zie je in de vergunningcheck van het Omgevingsloket.

Je huis is geen monument en ligt niet in een beschermd gezicht

Is je woning een rijksmonument of een gemeentelijk monument, of ligt hij in een beschermd stads- of dorpsgezicht, dan gelden strengere regels. Ook voor een uitbouw aan de achterkant is dan vaak een vergunning nodig. Dat speelt bijvoorbeeld in veel oude binnensteden en dorpskernen.

Waar let je op als het vergunningvrij is?

Geen vergunning nodig hebben is fijn, maar het betekent niet dat je zonder voorbereiding kunt beginnen. Er blijven een paar zaken over die je zelf goed moet regelen.

Bouwregels en constructie

Een vergunningvrije uitbouw moet net zo goed voldoen aan de technische eisen uit het Bbl. De fundering moet passen bij de grond, de stalen balk boven de opening in de achtergevel moet goed berekend zijn en de isolatie moet aan de eisen voldoen. Een aannemer werkt daarom meestal samen met een constructeur. Op slappe grond, zoals in grote delen van Noord-Holland en Zuid-Holland, is vaak een fundering op palen nodig.

Welstand

Vergunningvrije bouwwerken worden in de regel niet vooraf aan welstand getoetst. Wel kan een gemeente optreden als een bouwwerk ernstig in strijd is met redelijke eisen van welstand. Kies daarom materialen en kleuren die passen bij je huis en de buurt. Dat is ook prettig voor je buren, die er elke dag naar kijken.

Buren en burenrecht

Ook zonder vergunning heb je te maken met het burenrecht in het Burgerlijk Wetboek. Daarin staat bijvoorbeeld dat ramen en deuren dicht bij de erfgrens, met uitzicht op het erf van de buren, niet zomaar mogen. Ook mag het regenwater van je dak niet op hun grond terechtkomen. Bouw je tegen de erfgrens of tegen een gemeenschappelijke muur, dan heb je vaak de medewerking van je buren nodig. Praat daarom op tijd met ze. Laat de tekening zien en vertel wanneer het werk begint en hoe lang het ongeveer duurt.

Zo check je het voor je eigen adres

De beste manier is de vergunningcheck in het Omgevingsloket. Je vult je adres in, kiest wat je wilt bouwen en beantwoordt vragen over de plek, de maten en de situatie. Aan het eind zie je of je een vergunning nodig hebt, een melding moet doen of dat je vergunningvrij kunt bouwen. Bewaar de uitkomst, of maak er een schermafdruk van, zodat je later kunt laten zien waar je van uitging.

Twijfel je, of past je plan net niet binnen de regels, neem dan contact op met je gemeente. Veel gemeenten bieden een vooroverleg aan, waarin je je plan kunt voorleggen voordat je een vergunning aanvraagt. Een aannemer of tekenaar met ervaring kan je daarbij helpen.

Wanneer heb je wel een vergunning nodig?

Een vergunning is vaak nodig als je uitbouw aan de voorkant of aan een zijkant langs de straat komt, als hij dieper of hoger wordt dan de regels toestaan, of als je woning een monument is. Ook een dakopbouw of een extra verdieping is meestal niet vergunningvrij. Een vergunning aanvragen kost tijd, dus houd daar rekening mee in je planning. Een aannemer kan je vertellen welke tekeningen en berekeningen je nodig hebt.

Welke uitbouw past bij jou?

Vergunningvrij of niet, de keuze voor het soort uitbouw blijft belangrijk. Wil je vooral meer leefruimte, kijk dan naar een uitbouw van woonkamer of keuken. Wil je veel licht en zicht op de tuin, dan zijn een serre-aanbouw of een uitbouw met lichtstraat een optie. Wil je dat het werk op de bouwplaats snel gaat, dan is een prefab aanbouw het overwegen waard. En zoek je een los gebouw in de tuin, bekijk dan een bijgebouw of tuinkamer.

Wat zet je in je aanvraag?

Een aannemer die je plan goed kent, kan sneller zeggen wat haalbaar is. Vermeld het bouwjaar van je huis, hoe diep en breed je wilt uitbouwen en of de keuken of de badkamer mee verandert. Zet erbij wat de vergunningcheck heeft opgeleverd, en of je al een tekening hebt. Foto's van de achtergevel, de tuin en de bereikbaarheid van de bouwplek helpen veel.

Via Aannemerflits plaats je een aanvraag met één formulier. Je bevestigt je telefoonnummer met een sms-code en krijgt dan aannemers uit je regio te zien, elk met vestigingsplaats en afstand. Jij bepaalt wie je aanvraag krijgt. Hoe dat precies gaat, lees je op zo werkt het.

Klaar om te vergelijken?

Eén aanvraag, jij kiest de partners uit jouw regio. Gratis en vrijblijvend.

Start je aanvraag bij Aannemerflits